Statystyki

  • Odwiedziny: 552395
  • Do końca roku: 347 dni
  • Do wakacji: 154 dni

Kontakt

Szkoła Podstawowa

im. Henryka Sienkiewicza

Miedzna Drewniana 259

26-307 Białaczów

tel. 44-758-14-17

e-mail szkolamiedzna_xl@wp.pl

Kalendarium

Piątek, 2019-01-18

Imieniny: Beatrycze, Małgorzaty
Jesteś tutaj: Start / Mała Ojczyzna / Wąglany

Wąglany

Miejscowość Wąglany należy do gminy i parafii Białaczów, leży nad rzeką Wąglanką.

     Pierwsze zapiski na temat mojej wsi pojawiają się w XV wieku, jak podaje Jan Długosz, było w niej 6 łanów kmiecych, oraz folwark rycerski, należący do Strasza herbu Odrowąż. W kronikach Długosza Wąglany nazywano „Wemblena”. Wykazy podatkowe z 1789r. wymieniają młyn fabrykę i 21 chałup chłopskich.W drugiej połowie XIX wieku istniały w Wąglanach : młyn, browar, gorzelnia oraz reatyfikacje parowe produkujące paliwo, spirytus, wódkę i alembik.  Ostatnie trzy zakłady zlikwidowano na początku XX wieku, pozostały po nich tylko mury. Dotąd znajduje się jeszcze wiele starych chłopskich drewnianych chałup, oraz młyn. W zakolu rzeki Wąglanki zachowały się   resztki fos i nasypu średniowiecznego gródka. Na tych to terenach w latach 2007-2008 miały miejsce badania archeologiczne. Badania te pozwoliły stwierdzić, że zachowały się jedynie średniowieczne sekwencje związane z dolnymi partiami sztucznie usypanego kopca. Podczas badań pozyskano ruchomy materiał zabytkowy w postaci 268 ułamków ceramiki naczyniowej, 8 fragmentów szkła naczyniowego oraz 1 wióra krzemiennego. Archeolodzy potwierdzili hipotezę dwufazowości kopca. Powstanie pierwszego, zapewne drewnianego założenia należy przyjąć na początek XIVwieku. Obiekt funkcjonował przez całe następne stulecia i najprawdopodobniej został opuszczony w wieku XVI. Kolejne murowane założenie powstało najprawdopodobniej w drugiej Polowie XVI w., a koniec jego użytkowania jest bardzo trudny do ustalenia. Pierwszym znanym ze źródeł właścicielem tutejszego dworu był Piotr Strasz, wymieniany w kronikach Jana Długosza, jednakże w świetle tych badań można z całą pewnością założyć, że pierwszą „siedzibę pańską” w Wąglanach pobudował jeden poprzednich właścicieli. Powstanie drugiego, murowanego założenia w drugiej połowie XVI wieku, hipotetycznie można łączyć z Leonardem Straszem, dworzaninem królewskim i burgrabią krakowskim, który był również fundatorem kalwińskiego zaboru w pobliskiej Miedznej Murowanej.        W roku 1655 w wielkiej bitwie ze Szwedami pod Wąglanami i Straszoną Wolą poległo wielu naszych obrońców, którzy najprawdopodobniej spoczywają w zbiorowej mogile w Wąglanach, za drugim starym mostem na Wąglance, na skraju lasu i drogi do Miedznej Drewnianej. W tym miejscu stoi żelazny krzyż(kiedyś stał drewniany).  W XVIIIw. Wąglany należały do Stanisława Małachowskiego-wielkiego marszałka Sejmu Czteroletniego, natomiast w XIXw. Do Ludwika Platera. Wąglany w 1827r. obejmowały 28 domów i   234 mieszkańców, a w 1881r. 99 domów i 369 mieszkańców.  W południowej części wsi stoją obok siebie biała, kamienna, słupkowa kapliczka z XIXw. i sosnowy krzyż z 1903r. dzieło miejscowych patriotów, Dominika Reszela i Józefa Cieślaka. Krzyż ten w dolnej części pokryty jest obszernym rytym tekstem religijnym w formie modlitwy i wskazań obyczajowo-moralnych. Wspomniana kapliczka została wystawiona na mogile chłopki pańszczyźnianej, Marii z Pęczków Reszelowej, żony Jana. Zmarła ona wraz z niemowlęciem na skutek pobicia przez ekonoma dworskiego. Do dziś przy tej kapliczce modlą się za jej duszę uczestnicy wioskowych pogrzebów. Została również pamiątka po II wojnie światowej. W bitwie Rosjan z Niemcami z 16 na 17 stycznia 1945r. poległo ok. 60 Rosjan i według różnych źródeł blisko 600 Niemców. Spoczywali na początku na wąglańskiej ziemi, ale zostali ekshumowani i pochowani w mogiłach zbiorowych gdzieś w innych miejscach Polski.        

Dzisiejsze Węglany liczą 389 mieszkańców i blisko140 domów. Nie ma tu szkoły (pozostał tylko pusty drewniany budynek przekształcony w świetlicę wiejską), za to jest działająca prężnie Ochotnicza Straż Pożarna typu „S”, oraz Stowarzyszenie Gospodyń Wiejskich i znane w świecie  Towarzystwo Przyjaciół Węglan, a także istniejący od 2 maja 1948r. Ludowy Zespół Sportowy, najprawdopodobniej jeden z najstarszych w powiecie opoczyńskim. Obecnie najstarszą mieszkanką wsi, jak również gminy jest Marianna Wiktorowicz, która liczy 103 lata.

Źródła: Historia Gminy.- art. Udostępniony

             przez Urząd  Gminy Białaczów.

             Wąglany – Gródek stożkowaty –

             Końskie. org.pl.

             Opoczno – Twoje miasto w sieci –

             News.